Văn hóa cà phê từ cách pha chế - Phần 1: Cà phê, nghi lễ và phong cách sống
Một tách cà phê có thể phần nào biểu lộ tính cách hoặc sở thích của người thưởng thức nó, và cách pha chế đặc trưng của một quốc gia cũng có thể tiết lộ nhiều điều thú vị về văn hóa đất nước ấy. Khởi đầu từ Ethiopia - quê hương của hạt cà phê, cùng Vietmay Coffee chu du khám phá văn hóa cà phê ở những vùng đất khác nhau của châu Phi và châu Âu nhé.
Cà phê trong văn hóa nghi lễ Trung Đông và châu Phi
Ethiopia - Buna
Buna là một nghi lễ pha cà phê cố định trong cuộc sống hàng ngày, thường được thực hiện bởi người phụ nữ trong gia đình và có thể kéo dài 2-3 tiếng. Khu vực thực hiện nghi thức được quét dọn sạch, rải thảo mộc và hoa tươi. Người nữ chủ lễ đốt hương trầm để thanh tẩy bầu không khí và xua đuổi tà ma.
Hạt cà phê được rang trên chảo nhỏ, sau đó xay bằng cối và chày khi còn ấm rồi hòa với nước trong jebena - một bình cà phê bằng đất sét - và đun trên lửa. Ngay trước khi hỗn hợp bắt đầu sôi, cà phê được cẩn thận rót vào dãy tách không quai bằng thủy tinh hoặc gốm (Cini) xếp đều trên khay. Cà phê có khi được pha thêm muối, bơ hay mật ong và được phục vụ cùng bỏng ngô hoặc bánh ambasha ngọt.
Thổ Nhĩ Kỳ - Türk Kahvesi
Có một câu ngạn ngữ nổi tiếng tại quốc gia này mà mọi người thường dùng để nói về cà phê: đen như địa ngục, mạnh mẽ như cái chết và ngọt ngào như tình yêu. Cà phê Thổ Nhĩ Kỳ được nghiền mịn trước khi cho vào ấm đồng cán dài cezve và đun sôi với đường, nước trên chảo cát.
Cà phê được phục vụ vào buổi chiều hoặc sau bữa ăn lớn trong các ấm cezve, không được lọc bã mà để lắng trước khi uống cà phê đặc. Ngoài ra người Thổ Nhĩ Kỳ còn có phong tục đọc vận mệnh của người uống qua bã cà phê còn lại ở đáy cốc.
Senegal - Café Touba
Café Touba có hương vị đất, cay từ hạt tiêu Guinea hay các loại gia vị như đinh hương, bạch đậu khấu, đem đến cho cà phê Touba hương vị độc đáo và lợi ích về sức khỏe, năng lượng.
Cà phê mang tên thành phố linh thiêng Touba - nơi người Mourides đã uống loại đồ uống này trong các nghi lễ tôn giáo của họ. Trong những năm gần đây, cà phê Touba đã trở nên phổ biến hơn. Tại các quầy bán đồ ăn nhanh địa phương được gọi là tangana, những người bán hàng rong chuẩn bị cà phê từ đầu đến cuối, rót qua lại giữa các thùng để tạo bọt và bán trong những cốc nhỏ.
Các nước Ả Rập - Qahwa
Qahwa theo truyền thống được làm bằng cách sử dụng một bình cà phê thuôn nhọn gọi là dallah, có thể khác nhau về thiết kế tùy thuộc vào từng quốc gia. Các quốc gia khác nhau cũng ưa chuộng các mức độ rang khác nhau, trong đó các nước Đông Nam Ả Rập sản xuất loại cà phê nhẹ nhất, chẳng hạn như white coffee của Yemen.
Qahwa có thể được rang và xay với gia vị, nhưng gia vị cũng được thêm vào dallah khi pha cà phê, đặc biệt là bạch đậu khấu. Dallah được sử dụng để rót cà phê sẫm màu, tẩm gia vị vào những chiếc cốc nhỏ không có tay cầm gọi là fenjal.
Thưởng thức cà phê hé lộ phong cách sống châu Âu
Ý - Espresso và Cappuccino
Ở Ý, espresso là loại cà phê phổ biến nhất, thường được gọi đơn giản là "caffé" và được phục vụ trong ngày và sau bữa ăn. Bạn có thể thưởng thức espresso tại bàn với bánh ngọt, nhưng người Ý thường uống cà phê của họ trong vài ngụm khi đứng ở quầy bar. Những quán cà phê ngoài trời trên khắp các con đường ở Ý là một điểm gặp gỡ của các thảo luận về công việc, chính trị, hay đơn giản là tán gẫu và tận hưởng cuộc sống.
So với hầu hết các loại cà phê, espresso được rang lâu hơn, xay mịn hơn và pha chế nhanh chóng bằng máy pha áp suất cao; nhờ đó thu được dầu tự nhiên trong cà phê cho hương vị đậm đà và tạo ra lớp crema vàng óng mịn.
Espresso thường được phục vụ với một lát chanh mỏng hoặc vỏ chanh trên đĩa tách cà phê. Cappuccino - một thức uống buổi sáng biến tấu từ espresso với sữa nóng và bọt sữa - cùng với espresso đã khẳng định tên tuổi của cà phê Ý trên bản đồ thế giới.
Pháp - Cafe au lait
Cafe au lait - có nghĩa là cà phê và sữa trong tiếng Pháp - được pha bằng cà phê chiết xuất từ máy French press hoặc chiết xuất nhỏ giọt và sữa hâm nóng theo tỉ lệ tiêu chuẩn 1:1. Cà phê được phục vụ trong những chiếc cốc miệng rộng để người uống có thể nhúng bánh sừng bò vào khi thưởng thức bữa sáng.
Được mệnh danh là đất nước của nghệ thuật và sự lãng mạn, cà phê cũng góp mặt trong những tác phẩm hội họa, thơ ca, văn học và các quán cà phê từ lâu đã trở thành nơi gặp gỡ của những trao đổi ý tưởng và cảm hứng sáng tác.
Đức - Pharisäer kaffee
Đến từ Frisia ở miền bắc nước Đức, Pharisäer là một loại cocktail nóng được làm từ cà phê, rượu rum, đường và phủ một thìa kem đánh bông cùng bột cacao trên bề mặt. Khi uống sẽ không khuấy lên mà nhấm nháp từng ngụm qua lớp kem nổi.
Truyền thuyết kể rằng trước đây, trên đảo Bắc của Nordstrand, có một tướng kiêng rượu tham dự một lễ rửa tội. Do đó, người ta đã nghĩ ra một loại đồ uống phục vụ tại sự kiện này là hỗn hợp rượu rum và cà phê, che giấu bằng một lớp kem bên trên. Khi vị tướng phát hiện ra mưu mẹo này, ông đã thốt lên câu: “Oh, you Pharisees (kẻ đạo đức giả)" - và nó trở thành tên chính thức cho thức uống này.
Các nước Bắc Âu - Kaffeost
Ở các vùng phía bắc của Phần Lan, Thụy Điển và Na Uy, những viên phô mai được đặt dưới đáy cốc, theo truyền thống là cốc được chạm khắc từ gỗ bạch dương. Cà phê nóng được rót lên trên phô mai và người uống có thể chọn múc phô mai đã tan chảy một phần, ngâm trong cà phê khi thưởng thức đồ uống của mình hoặc để dành cho đến khi uống hết.
Người Thụy Điển sử dụng cụm từ “fika” (the Swedish coffee break) để chỉ một hoạt động xã hội để cùng nhau chậm lại, thường thông qua việc mọi người cùng nhau thưởng thức cà phê và bánh ngọt. Bạn có thể “fika” nhiều lần trong ngày, mỗi lần chỉ mười phút. Điều quan trọng là bạn không một mình và luôn có trong tay một tách cà phê.
