Chu du khắp nơi hiểu về lịch sử cà phê thế giới

Khởi nguồn từ truyền thuyết về vùng đất Ethiopia, cây cà phê đã xuất hiện trong đời sống văn hóa xã hội của Ả Rập, châu Âu; trồng trọt và sản xuất ở các đồn điền Nam Mỹ và Đông Nam Á, từ đó trở thành một trong những thức uống được yêu thích nhất ở khắp nơi trên thế giới.

Truyền thuyết về Ethiopia - nơi khởi nguồn của cà phê

Có rất nhiều giả thiết về nguồn gốc cây cà phê, trong đó một truyền thuyết được lưu truyền phổ biến nhất là câu chuyện về chàng chăn dê Kaldi ở Ethiopia. Sau khi quan sát đàn dê của mình nhấm nháp vài quả mọng xanh đỏ từ một cây hoa trắng mọc dại và trở nên cực kì hiếu động, Kaldi đã tự mình ăn thử và cũng chạy nhảy năng động không kém.

Con người đã nắm bắt được lợi ích tăng năng lượng của cà phê và bắt đầu dùng lá cà phê để pha trà; trộn quả mọng của cà phê cùng bơ và muối để làm bữa ăn nhẹ bổ dưỡng. Dần dần, việc ăn cà phê giảm dần và hạt cà phê được biết đến nhiều hơn trong việc sử dụng như một loại nước uống. Trái cà phê được một số bộ tộc lên men thành một loại rượu, trong khi có những nơi khác đã rang, xay và đun sôi hạt cà phê thành thuốc sắc tăng lực.

Thế kỉ 14-16: Cà phê trong đời sống tôn giáo của người Ả Rập

Thông qua các tuyến đường bộ giao thương, cà phê du nhập vào Trung Đông và trở nên phổ biến trong những năm 1450. Khi trở về sau chuyến thăm Ethiopia, một nhà lãnh đạo Sufi khuyên các tín đồ ở Yemen nên sử dụng cà phê trong các nghi lễ tụng và khiêu vũ. 

Chẳng bao lâu sau, người dân trong Đế chế Ottoman bắt đầu rang và xay hạt cà phê để tạo ra thức uống đậm màu, đậm vị hơn. Trong hình thức này, nó được tôn kính như như một liều thuốc và phương thức cầu nguyện để tạo ra sự mạnh mẽ cho con người. Ngoài ra, nhiều người cũng tụ tập trong các nhà khách và bên ngoài nhà thờ Hồi giáo để cùng nhau thưởng thức cà phê. 

Khi các nhà chức trách ngày càng lo ngại về việc cà phê vô hại hay có tách dụng gây say tiêu cực, tòa án tôn giáo ở Mecca đã đưa cà phê ra xét xử vào năm 1511. Các học giả cuối cùng cho rằng cà phê vẫn được phép sử dụng, vì vậy các quán cà phê mọc lên ở Damascus, Istanbul và những nơi khác - khách hàng có thể đến nhâm nhi cà phê, hút thuốc và tận hưởng nhiều loại hình giải trí.

Thế kỉ 16-17: Châu Âu và sự bùng nổ của “cửa hàng cà phê”

Cà phê xuất hiện ở Đế chế Ottoman vào khoảng năm 1540, và trong thế kỉ sau đó, Ottoman đã đưa thức uống này du nhập vào châu Âu. Vào năm 1645, cửa hàng cà phê chính thức đầu tiên được mở ở quảng trường San Marco, Venice. Nó thành công đến nỗi một thế kỷ sau, Chính phủ Venice buộc phải đình chỉ việc cấp giấy phép vì trong thị trấn khi đó đã có hơn hai trăm cửa hàng. 

Các quán cà phê đầu tiên ở trung tâm London mở cửa vào những năm 1650. Đến năm 1663, đã có hơn 80 quán. Và bất chấp nỗ lực cấm cửa quán cà phê của Vua Charles II vào năm 1675, các quán cà phê vẫn phát triển mạnh thành nơi hội họp về xã hội và trí tuệ, hình thành nên văn hóa cà phê trong đời sống của con người. 

Ở Pháp, người ta bắt đầu pha cà phê với sữa và đường. Trong suốt những năm 1700, các quán cà phê ở Paris đã đón tiếp các nhân vật của thời kỳ Khai sáng, như Diderot và Voltaire, những người được cho là đã uống 50 tách cà phê mỗi ngày. 

Thế kỉ 18-19: Cà phê và những đồn điền nô lệ trên thế giới

Trước sự bùng nổ của các quán cà phê và nhu cầu tiêu thụ cà phê tăng cao, các đế chế châu Âu bắt đầu thu lợi từ việc trồng cà phê. Những nhà truyền giáo, nhà thám hiểm, thương nhân và chính quyền thực dân đã tiếp tục mang hạt cà phê đến các vùng đất mới, thành lập lực lượng lao động nô lệ hoặc bị bóc lột ở các đồn điền cà phê tại châu Á, Mỹ Latinh và vùng Caribbe. Đến năm 1906, Brazil đã xuất khẩu hơn 80% lượng cà phê của thế giới. 

Cùng năm đó, tại Hội chợ Thế giới Milan, máy pha cà phê espresso thương mại đầu tiên được trưng bày. Và với sự phát triển của thiết bị rang công nghiệp, nhiều thương hiệu cà phê khác nhau đã ra đời. Vào giữa những năm 1950, khoảng 60% các nhà máy của Hoa Kỳ áp dụng giờ giải lao để uống cà phê. 

Khi các nước châu Phi thoát khỏi xiềng xích thuộc địa, nhiều nước đã tăng cường sản xuất cà phê. Và việc uống cà phê sau đó cũng đã thâm nhập vào Đông Á, đặc biệt là ở dạng đồ uống pha chế sẵn và đóng lon. 

Cà phê đã đi một hành trình dài từ loài cây mọc dại trở thành thức uống được yêu thích khắp nơi trên thế giới. Cùng Vietmay Coffee tìm hiểu về lịch sử thú vị của cà phê, đừng quên chuẩn bị cho mình một ly cà phê thơm ngon để nhâm nhi thưởng thức nhé.

Nguồn tham khảo: How humanity got hooked on coffee - Jonathan Morris (Ted-Ed)